STRONA GŁÓWNA
 Otwarcie Gminnego centrum Informacji
 GCI w Lubelskim
 Historia Gminy Kłoczew
 Ważne adresy
  • Historia Gminy Kłoczew

    RYS HISTORYCZNY GMINY KŁOCZEW

                W okresie panowania pierwszych Piastów kraj podzielony był na dzielnice, a te na kasztelanie na czele z kasztelanami. Kasztelani, mianowani przez księcia odpowiedzialni byli za administrację, sądownictwo i wojskowość. Teren obecnej gminy leżał w dzielnicy sandomierskiej. Kasztelan urzędował w Sieciechowie. Kasztelania sieciechowska powstała w XI wieku i objęła obszary z obu stron Wisły. W tym czasie Sieciechów należał do największych osiedli w okolicy. 

                W czasach rozbicia dzielnicowego, po 1138 roku dzielnica sandomierska często stawała się obiektem walk domowych. Były to niespokojne czasy, ponieważ teren ten pustoszyły najazdy tatarskie, litewskie oraz wojska Księstwa Mazowieckiego.   

                Okres rozbicia dzielnicowego skończył się na początku XIV wieku a dzielnica sandomierska stała się częścią zjednoczonego Królestwa Polskiego. Dawna dzielnica sandomierska stała się województwem sandomierskim.

                W czasach ostatnich Piastów, w początkach XIV wieku, wprowadzono duże zmiany  w administracji i sądownictwie w Polsce. W dawnych kasztelaniach utworzono sądy ziemskie i w  związku  z tym podzielono kraj na okręgi sądowe – powiaty. Powstał też nowy urząd królewski - starosta, który zarządzał dobrami królewskimi i sprawował sądownictwo kryminalne. Urząd starosty obejmował od jednego do kilku powiatów.          

                W tym czasie rola Sieciechowa spadła a wzrosła rola Stężycy, która w 1330 otrzymała prawa miejskie. W 1474 roku gdy powstało województwo lubelskie Stężyca znalazła się w składzie województwa sandomierskiego. Obecna gmina znalazła się powiecie stężyckim,  starosta również urzędował  w Stężycy.

                Początki osadnictwa w tej gminie sięgają XIV wieku, z tego okresu pochodzą pierwsze wzmianki o wsi Zadybie. W XV wieku powstały Kłoczew, Gozd i Wola Zadybska.

    W XVI wieku powstały kolejne wsie tworząc główną sieć osadniczą istniejącą do dziś.

                 W 1568 roku powstała samodzielna ziemia stężycka. Ziemia stężycka podzielona była na parafie. Teren obecnej gminy podzielony był między parafie: Kłoczew, Żelechów Okrzeja i Korytnica. W obecnej gminie Kłoczew były wsie królewskie oraz wsie prywatne.

                Kłoczew i okolice był ważnym rejonem produkcji zboża na eksport. Zapiski informujące  o tym fakcie odnoszą  się zarówno do wsi królewskich jak i prywatnych. Zboże spławiano Wisłą do Gdańska a stamtąd drogą morską przewożono je na zachód Europy. 

                Tragicznym czasem w historii tych ziem był „potop” szwedzki. Wiele wsi było opuszczonych a w parafii Kłoczew skupiającej 7 wsi pozostało tylko 94 domy mieszkalne. Z upadku te tereny podniosły się dopiero w końcu XVIII wieku.

                W 1795 roku w wyniku III rozbioru upadła I Rzeczpospolita. Wtedy to województwo sandomierskie i lubelskie stało się częścią zaboru austriackiego. Z tych ziem utworzono Galicję Zachodnią w ramach Cesarstwa Austrii. Galicja Zachodnia podzielona była na cyrkuły. Kłoczew  znalazł się w cyrkule łukowskim. Na przełomie 1801 i 1802 roku cyrkuł łukowski został zlikwidowany a Kłoczew znalazł się w cyrkule lubelskim. Ten stan również nie trwał długo, ponieważ wiosną 1809 roku wojska napoleońskie oraz armia Księstwa Warszawskiego pokonały armię austriacką i Galicja Zachodnia, na mocy pokoju wiedeńskiego z 1809 roku, znalazła się w obrębie Księstwa Warszawskiego.

                Księstwo Warszawskie jako twór czasów napoleońskich podzielony był wzorem Francji na powiaty i departamenty. Administracja Księstwa Warszawskiego postanowiła podzielić nowe ziemie nie nawiązując do czasów I RP ani do podziałów austriackich. Prace nad podziałem administracyjnym trwały aż do kwietnia 1810 roku, kiedy na mocy dekretu podzielono nowe ziemie na powiaty i departamenty. Utworzono wtedy zupełnie nowy powiat żelechowski skupiający całość ziem obecnej gminy. Powiat żelechowski należał do departamentu siedleckiego.

                W 1815 roku upadło Księstwo Warszawskie a departament siedlecki znalazł się w składzie Królestwa Polskiego pod berłem cara. Rosjanie nie chcieli zrażać do siebie Polaków. Powstała wtedy armia polska, nadano liberalną konstytucje a dawne departamenty przemianowano na polską nazwę, województwa. Utrzymał się podział na powiaty, wprowadzono za to dodatkowy podział na obwody, wchodzące w skład województw, skupiające po dwa lub trzy powiaty. Powiat żelechowski i łukowski tworzyły obwód łukowski w województwie siedleckim. 

                Po powstaniu listopadowym skończył się okres liberalnego podejścia do spraw Polski. Województwa przemianowano na gubernie a w 1845 roku dotychczasowe powiaty stały się okręgami, obwody zaś przemianowano na powiaty. Tak, więc cały teren gminy wszedł do powiatu łukowskiego. Powiat łukowski wszedł w skład dużej guberni lubelskiej, zlikwidowano gubernie siedlecką. 

                Rok 1864 przyniósł ogromne  zmiany na polskiej wsi. Na mocy ukazu carskiego dokonano uwłaszczenia chłopów. Dotychczasowe obszary dworskie lub rządowe zostały w dużej części rozparcelowane pomiędzy użytkujących je chłopów. Jednak  część folwarków pozostała w rękach szlachty i rządu.

                Drugim ważnym wydarzeniem z tego okresu było utworzenie samorządowych gmin wiejskich. Gminę tworzyły zarówno grunty włościańskie (chłopskie) jak i dworskie (folwarki). Częściami składowymi były gromady (wsie) na czele z sołtysem, którego wybierało zgromadzenie gromadzkie. Organem uchwałodawczym gminy było zebranie gminne, na którym prawo głosu mieli gospodarze posiadający co najmniej 3 morgi gruntu. Zebranie gminne wybierało wójta i ławników (zarząd gminy). Wójt miał uprawnienia policyjno-administracyjne i  sądownicze. Wójt gminy musiał posiadać przynajmniej 25 lat. Musiał też mieć przynajmniej 6 mórg gruntu. Nie miał obowiązku posiadać umiejętności pisania i czytania. Gmina zarządzała  szkolnictwem gminnym. Urzędem gminy kierował pisarz gminny, który często był najważniejszą osobą w urzędzie z racji umiejętności pisania i czytania.

                W 1864 roku utworzono gminę wiejską Kłoczew. W skład gminy weszły wszystkie miejscowości obecnej gminy z wyjątkiem Wylezina włączonej do gminy Trojanów.

                W 1867 roku Rosjanie wprowadzili już ostatnią reformę administracyjną. Powiat łukowski podzielono na mniejsze powiaty. Powstał wtedy powiat garwoliński a w jego składzie gmina Kłoczew.  Powstała też od nowa gubernia siedlecka w skład której weszły powiaty łukowski i garwoliński. 

                 W skład gminy Kłoczew w drugiej połowie XIX wieku wchodziły: Bramka, Borucicha, Budziska, Carewdar, Czernie, Dworzec, Derlatka, Grabów, Gozd, Gęsia Wólka, Janopol, Jagodne, Kłoczew, Kawęczyn, Kokoszka, Kąty, Kurzelaty, Kosiny, Leonów, Majaczyn, Ochodno, Przykwa, Pyrka, Padacz, Polny młyn, Rybak, Sokoła, Sosnówka, Stryj, Serwatka, Szczepaniec, Wilhelmów, Wola Zadybska, Wygranka, Zwadziek, Zofinin, Zadybie i Zaryte.

                W całej gminie w 1882 roku były trzy szkoły elementarne, gospodarstwa rybne w Jagodnem i Zadybiu. Kilka cegielni, wiatraków i młynów wodnych na rzece Okrzejce.

                W 1914 roku wybuchła I wojna światowa. W wyniku działań wojennych wojska rosyjskie zostały w 1915 roku wyparte przez wojska niemieckie i austro-węgierskie. Tereny nadwieprzańskie znalazły się pod wojskową okupacją niemiecką. 

                W listopadzie 1918 roku skończyła się niemiecka okupacja. Po odzyskaniu niepodległości pierwszymi jednostkami administracyjnymi jakie funkcjonowały  były gminy i powiaty. W sierpniu 1919 roku na mocy ustawy sejmowej powstało województwo lubelskie a w jej składzie powiat garwoliński. W II Rzeczpospolitej granice gmin i powiatów nie zmieniły się.

                Według spisu powszechnego z 1929 roku gmina Kłoczew liczyła 1431 domy i 9 226 mieszkańców, z czego było 4 832 kobiet i 4 394 mężczyzn. Większość społeczności gminy stanowili rzymskokatolicy było ich 8 398 osób. Dużą grupę wyznaniową stanowili mariawici było ich 818 osób. W gminie mieszkało tylko 4 Żydów i 6 wyznawców prawosławia.

    Mariawici mieszkali głównie w Goździe (324 osoby), Grabowie Szlacheckim (230), Rzeczycy (78), Sokole (56), Wojciechówce (16) i Bramce (15 osób).

                W składa gminy wchodziły następujące miejscowości: Borucicha, Bramka, Budziska, Czernic, Derlatka, Dworzec, Gęsia Wólka, Gozd, Górki, Grabów szlachecki, Huta Wymyśle, Huta Zadybska, Jagodne, Jakubówka, Janopol, Jesionówka, Juljanów, Kawęczyn, Kąty, Kłoczew, Kokoszka, Kosiny, Kurzelaty, Leonów, Majęczyn, Mała Okrzeja, Mamlicz, Marcinów, Ochodne, Olszyniak, Podarz, Podpyrka, Przykwa, Pyrka, Rybaki, Rzyczyna, Samotnia, Saturnia, Serwatka, Sokola, Sosnówka, Stryj, Szczepaniec, Wilhelmów, Własność, Wojciechówka, Wola Zadybska, Wygranka, Zadybie folwark, Zadybie Stare, Zadybie Nowe, Zaryte, Zwadnik.

                Według danych z Księgi Adresowej Polski z 1929 roku właścicielami ziemskimi w 1929 roku byli: Jan Czerniewski i Leon Czerniewski w Wilhelmowie, Jan Piaskowski w Zadybiu, Witold Rebek w Dworcu i Edward Szydłowski w Jagodnym.

                W 1938 roku dokonano reorganizacji granic województw w Polsce. W wyniku tych zmian powiat garwoliński wszedł w skład województwa warszawskiego.

                We wrześniu 1939 roku na tereny gminy wkroczyły wojska niemieckie.